आकेमाशिते ओमेदेतोओ

    आजच्या या डिजिटल युगात आॅनलाईन शुभेच्छांचा पाऊस पडत असताना पोस्टकार्डने आलेल्या आपुलकीच्या चार ओळीही सुखावून जातात. 

    १ जानेवारी हा जपानी नववर्षदिन. चीनी नववर्षाप्रमाणेच जपानमध्येही नवीन वर्षाचा पहिला दिवस हा खूप मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो. या वेळी तिथे आप्तेष्टांना आणि मित्रमंडळींना पोस्टकार्डने शुभेच्छा पाठवण्याचा प्रघात आहे. दर वर्षअखेरीस तिथे कोट्यावधी पोस्टकार्डांची देवाणघेवाण होते. जपानी भाषेत त्याला नेंगाजो असे नाव आहे. आपल्याकडे दिवाळी जशी अभ्यंगस्नान आणि देवदर्शन आणि फराळाने सुरु होते होते तशी जपानी नवीन वर्षांची सुरुवात शिंतो श्राईन मध्ये देवदर्शन करुन जपानी फराळाचा (ज्याला ओसेइची ऱ्योरी म्हणतात) आस्वाद लुटत ही आलेली भेटकार्डे पाहण्याने सुरु होते. त्यामुळे ही पोस्टकार्डे १ जानेवारीआधी इच्छित स्थळी पोचण्याला फार महत्व आहे. या साऱ्या शुभेच्छापत्र देवाणघेवाणीचा जपानी पोस्टल व्यवस्थेवर खूप ताण पडतो. त्यामुळे १ जानेवारीआधी ही कार्डस् पोचावी यासाठी ती १५-१७ डिसेंबरपर्यंत पोस्टात टाकावी लागतात.

    जपानी आणि मराठी भाषेत जशी बरीच साम्यस्थळे आहेत तशीच या अगदी दोन भिन्न लोकांच्या स्वभाववैशिष्ट्यांमध्येही असलेली साम्यस्थळे म्हणजे भिडस्तपणा आणि कलात्मकता. एरवी आपल्या भावना चेहऱ्यावर दिसू नयेत यासाठी कसोशीने प्रयत्न करणारा जपानी माणूस ओरिगामी, इकेबाना सारख्या आर्टफाॅर्ममधून भरभरुन व्यक्त होतो. जपानी खाद्यसंस्कृतीतही पदार्थांच्या कलात्मक मांडणीला फार महत्व आहे, मग तो साधा बेंतो बाॅक्स असो किंवा जपानी पारंपारिक हाॅटेलमध्ये येणारा डिनर सेट. नवीन वर्षाच्या स्वागतासाठी मांडून ठेवलेला जपानी फराळ हीसुध्दा एक व्हिज्युअल ट्रीट असते. तर एरवी आपल्या वैयक्तिक जीवनात इतरांना जराही न डोकावू देणारा जपानी माणूस नवीन वर्षाच्या या शुभेच्छापत्रांमधून मात्र आपल्या ख्यालीखुशाली आणि कलात्मकतेचे दर्शन घडवतो. काही जण आपण गेल्या वर्षी भेट दिलेल्या ठिकाणाचे फोटो पाठवतात, काही जण आपल्या कुटुंबात आलेल्या नवीन पाहुण्याचे फोटो, तर बहुतांश लोक येणाऱ्या वर्षाच्या प्राण्याचे (झोडिॲक) चित्र रंगवून त्यावर कॅलिग्राफीचा मुलामा चढवतात. पण प्रत्येक कार्डवर वाचणाऱ्यांप्रती एक कृतज्ञतापर ओळ असतेच असते, ज्याचा आशय असतो, “नूतन वर्षाभिनंदन! गेल्या वर्षी आपल्या हातून (माझ्याप्रती) मोठी सेवा घडली. यावर्षी ही कृपा अशीच राहू दे”

यातला ‘सेवा’ हा शब्द जपानी भाषेत जशाचा तसा वापरला जातो. हा आपल्या संस्कृत भाषेचा एक ठेवा.

    तर मी तिथे असताना मलाही दर वर्षी खूप सारी भेटकार्डे मिळत असत. आणि मी ही माझ्या मित्रमंडळी आणि शिक्षकवर्गाला पोस्टकार्डस् पाठवत असे. आज जपान सोडून ९ वर्षे उलटून गेली, पण एक पोस्टकार्ड अजूनही न चुकता येते, ते म्हणजे कातो-सान यांचे. त्यांना आम्ही जपानी प्रथेप्रमाणे ओयासान् (घरमालकीणबाई) म्हणायचो. त्यांचा आणि माझा परिचय जेमतेम ३ वर्षांचा, तो ही महिन्याला घरभाडे देण्यापुरता मर्यादित. पण आज ११ वर्षांनंतरही या नात्यातला आपलेपणा त्यांनी जपला आहे.
    

    माझी युनिव्हर्सिटी असलेल्या हियोशी परिसरात कातो-सानचे मोठे घर आणि काही छोट्या प्राॅपर्टीज् आहेत, ज्या युनिव्हर्सिटीतील जपानी विद्यार्थ्यांना त्या भाड्याने देत असत. मी आणि यी (माझा चीनी क्लासमेट), ने कातो-सान च्या दोन अपार्टमेंट भाड्याने घेतल्या होत्या. जपानमध्ये सहसा मुले रुम शेअरींग करत नाहीत. त्यामुळे माझ्या अपार्टमेंट मध्ये मी एकटाच रहात असे. दर महिन्याला आम्ही त्यांच्या घरी भाडे देण्यासाठी जात असू. त्यांचे घर आमच्या अपार्टमेंटपासून जवळच एका ऊंच जागी होते. गेटपासून आत मुख्य दरवाज्यापर्यंत खूप मोठी जपानी बाग होती ज्यात अनेक प्रकारची झाडे मोठ्या कलात्मकरित्या वेगवेगळ्या आकारात कापलेली असत. एक प्रकारचे मिनी बोटॅनिकल गार्डनच होते ते. कातो-सान् ना बागकामाची खूप आवड आहे आणि त्या एक उत्तम इकेबाना आर्टिस्ट आहेत. त्यांच्या पोर्चमध्ये प्रत्येक महिन्याला एक वेगळी इकेबाना कलाकृती सजवलेली दिसून येई. टोक्योच्या प्रसिध्द गिंझा भागात दरवर्षी इकेबाना कलाकृतींचे प्रदर्शन भरते. त्यात त्यांची कलाकृती आवर्जून असे आणि आम्हाला त्यांच्यामुळे ते प्रदर्शन बघायची संधी मिळे. एकदा माझी आई आणि नयनालाही कातो-सान बरोबर ते प्रदर्शन पाहण्याची संधी मिळाली.
    

आम्ही गेल्यावर त्या आमची आपुलकीने विचारपूस करीत. परदेशी शिकत असताना, एकटेच राहताना आणि विशेषतः बरोबर कोणी भारतीय विद्यार्थी नसताना त्यांचा एक आधार वाटे. मध्यंतरी २०१६ साली आम्ही ५ वर्षांनंतर पुन्हा जपानला गेलो असताना कातो-सानची भेट झाली. त्यांनी आम्हाला योकोहामाच्या लॅंडमार्क टाॅवर आणि अद्वयला तिथल्या थीम पार्कची सफर घडवून आणली. आज त्यांनी वयाची सत्तरी पार केली असेल, पण चेह-यावरचा तजेला अजूनही त्यांच्या बागेप्रमाणेच कायम आहे.


    आपण जिथे जातो तिथे आपले भावनिक संबंध जुळतात. काही वेळा ते आपले सहकारी किंवा मित्र असतात तर काही वेळा यातले कोणीच नाही. काही नात्यांना नाव देता येत नाही पण ती आपल्या मनात कायमचे घर करुन राहतात. कातो-सान, माझ्या जपानीच्या शिक्षिका ओसादा सेनसेई, एका पार्टीत योगायोगाने भेटलेला माझा मित्र ताईची आणि त्याचे सहकारी यांच्याबरोबरचं नातं असंच म्हणता येईल. आजही कातो-सानच्या हस्ताक्षरातील ग्रीटींग वाचलं की पुन्हा जपानला गेल्याचा आनंद मिळतो. 

    ऋणानुबंध यालाच म्हणत असावेत.

होक्काईदो सहल ४

शिरेतोकोमध्ये एक दिवस राहूनही अजून तिथलं मुख्य आकर्षण पाहायचंच राहिलं होतं. सकाळी लवकर उठून नाश्ता केला आणि पेन्शनच्या आजोबांचा निरोप घेऊन पुढे निघालो. शिरेतोको नॅशनल पार्क म्हणजे होक्काईदोच्या आग्नेय दिशेला निमुळता होत गेलेला एक टोकदार peninsula आहे. त्याचा बराचसा भाग पायी फिरुन किंवा गाडीतून पाहता येत नसल्यामुळे उतोरो ओनसेन पासून समुद्रातून क्रूझने या नॅशनल पार्कच्या वरच्या टोकापर्यंत चक्कर मारता येते. मे ते ऑक्टोबरदरम्यान तिथे दिवसातून काही वेळा क्रूझच्या फेऱ्या असतात. क्रूझमध्ये दीड तासाचा आणि पावणेचार तासांचा असे दोन पर्याय निवडता येतात. आमचं पावणेचार तासांच्या क्रूझचं आधीच बुकींग झालेलं होतं. त्यामुळे साडेनऊ वाजता थेट क्रूझ सुटतात तिथे पोचलो. सुट्टीचा मौसम असल्यामुळे बरीच गर्दी होती. प्रवासात वाटेत खाण्यासाठी काही मिळत नसल्यामुळे जेवण बरोबर घेऊनच क्रूझमध्ये चढलो.

सकाळी दहाची वेळ होती. पण उन्हाळ्याच्या मौसमामुळे उन्हाची प्रखरता जाणवत होती. क्रूझने वेग घेतला तशी समुद्रावरुन येणाऱ्या थंड वाऱ्याची झुळूक अंगावर पडली आणि मन उल्हसित झालं. अशा क्रूझच्या सफरीमध्ये वाटेत दिसणाऱ्या प्रेक्षणीय ठिकाणांची माहिती सांगणारी ध्वनिफीत ऐकवली जाते. आम्ही मात्र जपानीतली ती ध्वनिफित ऐकण्यापेक्षा डेकवर जाणे पसंत केले. उजवीकडे घनदाट जंगलांनी वेढलेला शिरेतोको द्वीपकल्प आणि डाव्या बाजूला अथांग सागरावरुन क्रूझशी स्पर्धा करत उडणारे सीगल पक्षी. सकाळच्या वेळी अशा क्रूझमधून सफर करण्याची मजा काही औरच. दीड तासांच्या सफरीमध्ये शिरेतोकोच्या डोंगरांवरुन थेट समुद्रात कोसळणारे अनेक धबधबे दृष्टीस पडतात. मुख्य द्विपकल्पाच्या टोकाला पोचल्यावर शिरेतोकोचे लाईट हाऊस पाहून सफरीची सांगता होते आणि

क्रूझ १८० अंशात वळून परतीच्या वाटेला लागते. या टोकापाशी तसं क्रूझमधून पाहण्यासारखं काहीच नाही. छोट्या बोटीतून गेल्या शिरेतोकोच्या टोकाला उतरुन जंगलात जाता येतं, पण त्यासाठी तिथे मुक्काम करावा लागतो. क्रूझच्या सफरीची मजा सोडली तर तसं या ठिकाणी पाहण्यासारखं विशेष काही नाही. नाही म्हणायला 'तुम्ही शिरेतोको या जगातल्या सर्वात तीन नैसर्गिकरीत्या जतन केलेल्या ठिकाणाला भेट दिली' अशा आशयाचं एक पोस्टकार्ड भेट मिळतं. फारसं काही पाहायला न मिळता सफर संपल्यामुळे आमची थोडी निराशाच झाली. पण आपल्याकडच्या कन्याकुमारीला भेट दिल्यासारखं जपानच्या सर्वात उत्तरेकडील टोकाला भेट दिल्याचं एक समाधान होतंच.

क्रूझहून परत आल्यावर गाडी भरधाव वेगाने 'ओबिहिरो'च्या दिशेने सोडली. शिरेतोकोपासून ओबिहिरोच्या वाटेवर 'आकान्' नावाचे एक प्रसिध्द सरोवर लागते. त्याच्याहून एक तासाच्या अंतरावर 'कुशिरो' हे मोठं शहर आहे. ही दोन ठिकाणं वाटेत पाहायचा विचार होता. पण रात्रीच्या मुक्कामाला ओबिहिरोला पोचण्यासाठी बराच लांबचा पल्ला गाठायचा होता. त्यामुळे ही दोन्ही ठिकाणं पाहता आली नाहीत. संध्याकाळी साडेसातच्या सुमारास ओबिहिरोला पोचलो. रात्रीचं जेवण आटोपून एक मस्त ओनसेन शोधला. दिवसभराचा ड्रायव्हिंगचा थकवा ओनसेनमध्ये शिरताच कुठल्या कुठे पळाला.

पुढच्या म्हणजे सहलीच्या पाचव्या दिवस तसा मोकळाच होता. रात्रीच्या मुक्कामाला साप्पोरोमध्ये जायचं एवढाच बेत ठरलेला असल्यामुळे बरीच मुभा होती. वाटेत जे ठिकाण चांगलं दिसेल तिकडे गाडी वळवायची असा विचार करुन साप्पोरोच्या दिशेने निघालो. ओबिहिरोच्या आसपास बरेच फार्म आहेत असे ऐकून होतो. वाटेवरच चिनी मित्राने गाईडबुकमधून जवळच्या एका फार्मची माहिती शोधून काढली आणि तिकडे निघालो. ओबिहिरोचा परिसर तसा निसर्गरम्य. दोन्ही बाजूला लांबच्या लांब पसरलेली हिरवीगार कुरणं, त्यावर चरणारे घोड्यांचे किंवा जर्सी गायींचे कळप, मध्येच देवदार आणि पाईनच्या वनराईने वेढलेले डोंगर आणि त्यांच्या मधोमध जाणारा वळणदार मोकळा रस्ता. सकाळच्या कोवळ्या उन्हात अशा ड्राईव्हची मजा काही औरच! एक छोटीशी टेकडी चढून गेल्यावर मित्राने सुचवलेल्या 'नाईताई कोगेन बोकुजो' (ナイタイ高原牧場) या फार्मवर पोचलो. छोट्याश्या टेकडीवर वसलेल्या या फार्महाऊसवरुन समोर पसरलेल्या हिरव्यागार पठाराचं मोठं विलोभनीय दृश्य दिसतं. जरा खाली उतरुन तिथल्या मउशार हिरवळीवर पहुडल्यावर क्षणार्धात भोवतालच्या जगाचा विसर पडलाच म्हणून समजा. त्या हिरवळीवर मनसोक्त लोळावं, मन भरलं की लांब पळत जावं, हवं तितकं मोठ्याने ओरडावं, तिथल्या मोठाल्या दगडांवरुन उड्या मारतानाच्या विविध पोझमधले फोटो काढावेत, आणि दमलो की फार्महाऊसवर परतून तिथल्या　ताज्या उकडलेल्या बटाट्यांवर ताव मारावा आणि त्यावर एक मस्त ताजं आईस्क्रीम वरपावं. लॉंग ड्राईव्हवर जाण्याची यापेक्षा वेगळी मजा ती कोणती?

नाईताई कोगेन पासून निघून दुपारी जवळच्याच एका प्रेक्षणीय आर्च ब्रिजपाशी पोजलो. 'नुकाबिरा' नावाच्या धरणवजा सरोवरावर हा पूल बांधला आहे. १९८७ साली सेवेतून बाद झालेला हा पूल जवळजवळ पन्नास वर्षं कार्यरत होता. हा पूल जपानमधल्या प्रेक्षणीय दहा पुलांमध्ये गणला जातो अशीही माहिती मिळाली. जपानमध्ये निरनिराळ्या पुलांचे फोटो काढण्याचा छंद असलेले बरेच 'पुल'वेडे लोक आहेत हे ऐकून होतो. या पुलापाशी जमलेली गर्दी पाहून त्याचा प्रत्यय आला. धरणातला पाणीसाठा वाढल्यावर हा पूल पाण्याखाली जातो. आमच्या सुदैवाने त्या वेळी धरणात खूपच कमी पाणी होतं, त्यामुळे पुलाला जवळून पाहता आलं. या परिसरात आणखीही बरेच जुने प्रसिध्द पूल आहेत अशी माहिती मिळाली. पण वेळेअभावी एक-दोनच पाहता आले. तिथून निघून संध्याकाळी 'साप्पोरो'ला पोचलो. पोटात कावळे ओरडायला सुरुवात झाली होतीच. होटेलमध्ये सामान टाकून थेट रेस्टॉरंट गाठलं. साप्पोरोमध्ये लॅबमधला एक जुना मित्र नोकरीच्या निमित्ताने राहात होता. साप्पोरो सूप करी साठी प्रसिध्द आहे. त्याच्याबरोबर तिथल्या एका छानश्या soup curry restaurant मध्ये गेलो. इतके दिवस चवहीन सीफूड आणि मासे खाऊन कंटाळा आला होताच. तिथल्या चमचमीत सूप करीवर आडवा हात मारता मारता जुन्या गप्पा रंगल्या आणि साप्पोरोला आल्याचं सार्थक झालं.

होक्काईदो सहल ३

सकाळी उठल्यावर हॉटेलची खिडकी उघडताच समोर विस्तीर्ण पसरलेलं आबाशिरी लेक पाहून एकदम प्रसन्न वाटलं. आदल्या दिवशी रात्री अंधारात इथे एवढं मोठं सरोवर असेल याचा अंदाजच आला नाही. सकाळी लक्षात आलं की आम्ही उतरलेल्या हॉटेलचं नावच लेक व्ह्यू होतं. सातव्या

मजल्यावरच्या आमच्या खोलीतून लेकचा छान व्ह्यू दिसत होता. खोलीतच नाश्ता उरकून खाली आलो. लवकरात लवकर ‘शिरेतोको’ गाव गाठायचं असल्यामुळे आबाशिरी बघण्यास वेळ नव्हता. तसं आबाशिरी शहरात या मोसमात विशेष काही पाहण्यासारखं नसतं. हिवाळ्यात मात्र जानेवारी फेब्रुवारी महिन्यात तिथे ड्रिफ्ट आईस पाहायला मिळतो. होक्काईदो बेटाच्या आग्नेय किना-यावर हे आबाशिरी गाव वसलं आहे. होक्काईदो आणि इटलीचे अक्षांश एकच, पण हिवाळ्यात ड्रिफ्ट आईस पाहायला मिळणारं होक्काईदो हे उत्तर गोलार्धातलं सर्वात दक्षिणेचं ठिकाण!  

आबाशिरी ते शिरेतोको अंतर दोन तासांचं. हा संपूर्ण रस्ता समुद्राच्या काठाने जातो. सकाळीसकाळी डावीकडे पसरलेला निळाशार समुद्र पाहात वळणावळणांच्या रस्त्यावरुन समुद्राच्या कडेकडेने ड्रायव्हिंग करण्याची मजा काही औरच. मध्येच एखादी छान जागा सापडली की गाडी तिथेच कडेला उभी करावी, समुद्राच्या पाण्यात मस्ती करावी, फोटो काढावे की पुन्हा पुढचा प्रवास सुरु. सकाळी साडेदहा अकराच्या दरम्यान शिरेतोको जवळच्या ‘उतोरो अोनसेन’ गावात पोचलो. शिरेतोकोला जाण्यासाठी रस्ता नाही. फेरीने जावं लागतं. उतोरो ओनसेन पासून या फेरी सुटतात. तिथे पोचल्यावर कळलं की सुट्टीच्या मौसमामुळे त्या दिवशीच्या सगळ्या फे-यांचं बुकींग संपलं होतं. आता काय करावं? एवढ्या लांब आल्यासारखं तिथे जायचं तर होतंच. आजचा मुक्काम याच गावात होता. मग दुस-या दिवशीच्या  तिकिटांचं बुकींग करुन आजचा दिवस इथेच जवळपास फिरायचं ठरवलं. तसेही या परिसरासाठी दोन दिवस राखून ठेवलेले होतेच. 

सूर्य माथ्यावर आला होताच. दुपारचं जेवण करुन पुढे निघायचं ठरलं. ‘उनी’ (sea urchin) नावाच्या कुठल्याश्या सागरी प्राण्याच्या अंड्यांसाठी म्हणे उतोरो ओनसेन प्रसिध्द आहे. जागोजागी रेस्टॉरंटच्या पाट्यांवर उनी आणि खेकड्यांची चित्रं दिसत होती. ती बघूनच चिन्यांच्या तोंडाला पाणी सुटलं. ते चित्रविचित्र समुद्री जीव बघून माझ्या मात्र तोंडचं पाणी पळायची वेळ आली होती. चीन्यांनी यथावकाश त्या समुद्री जीवांवर ताव मारला. मी ‘सोबा’ नामक नूडल्सवर आटोपतं घेतलं आणि आम्ही पुढे निघालो. तिथून निघून शिरेतोको नॅशनल पार्क पाहण्यास निघालो. वाटेत एक अमेरीकन जोडप्याने लिफ्ट मागितली. त्यांना गाडीत घेतल्यावर त्यांच्याशी थोड्या गप्पागोष्टी झाल्या. ते गेला आठवडाभर होक्काईदोमध्ये भटकत होते. अमेरीकन काय किंवा युरोपियन काय.. हे लोक फारच धाडसी बुवा. एक बॅगपॅक पाठीला अडकवली की फिरायला मोकळे. रात्री कुठेतरी तंबू ठोकून राहायच,ं आणि सकाळ झाली की पुढच्या मुक्कामाला निघायचं. मिळेल त्या गाडीने प्रवास करायचा, मिळेल ते, मिळेल तिथे जेवायचं. आमच्या गाडीतलं हे जोडपंही तसंच होतं. त्या दिवशी सकाळी आम्ही जिथे त्यांना लिफ्ट दिली तिथेच जंगलात एका ठिकाणी त्यांनी मुक्काम केला होता. या जंगलात बरीच अस्वलं आहेत असं ऐकलं होतं. या दोघांना पहाटेपहाटेच ओढ्यावर मासे पकडणारं एक अस्वल दिसलं. अगदी डिस्कव्हरी किंवा नॅशनल जिओग्राफिक चॅनलवर दिसतं तसं. त्याबद्दल खूप भरभरुन बोलत होते. 

थोड्याच वेळात शिरेतोको नॅशनल पार्कमध्ये पोहोचलो. या ठिकाणी ‘गोको’ नावाचा पाच सरोवरांचा समूह आहे. या सरोवरांना दाट जंगलानं वेढलेलं आहे आणि त्यामधून पर्यटकांना फिरण्यासाठी नैसर्गिक वाट तयार केली आहे. शिरेतोको नॅशनल पार्क आणि परिसराचं नैसर्गिक सौंदर्य आणि वन्यजीवन अबाधित राहावं यासाठी शिरेतोको द्विपकल्पाच्या तीन चतुर्थांश भागात रस्ते बांधलेले नाहीत. पार्कपर्यंत पोचण्यासाठीची सार्वजनिक वाहतूकही फार मर्यादित ठेवण्यात आली आहे. संपूर्ण पार्क फिरण्यासाठई कित्येक दिवस पायी चालावं लागतं. शिरेतोको गोको सरोवरांभोवती जंगलात फिरण्यासाठी एक तासाचा कोर्ससाठी छानशी पायवाट तयार केली आहे. या पायवाटेने सरोवरांभोवती फिरताना आजूबाजूच्या जंगलातून ऐकू येणारे दुर्मिळ पक्ष्यांचे आवाज,  सरोवरात दिसणारं जवळच्याच माउंट राऊसुचं प्रतिबिंब मंत्रमुग्ध करुन टाकतात.  या पार्कमध्ये तपकिरी अस्वलांचे वास्तव्य आहे. अधूनमधून पर्यटकांच्या दृष्टीसही पडतात. अस्वले जवळ येऊ नयेत म्हणून निघण्यापूर्वी काही जण जवळच्या भेटवस्तूंच्या दुकानातून पाठीवरच्या बॅगेला अडकवण्यासाठी छोट्या घंटा विकत घेतात. आमच्या सुदैवानं (आणि दुर्दैवानंही) आमच्या दृष्टीस अस्वल पडलं नाही. 

शिरेतोको नॅशनल पार्क जवळ काही धबधब्यांची ठिकाणं प्रसिध्द आहे. पार्क पाहून तिथून जवळच असलेल्या ओशिनकोशिन फॉल्सपाशी पोचलो. उतोरो ओनसेनला जाणा-या रस्त्यावरच हा धबधबा आहे. रस्त्याच्या एका बाजूला अथांग पसरलेला सागर आणि दुस-या बाजूला उंच डोंगराच्या उतारावरुन हळूहळू खळाळत येणारा धबधबा असं एक दृश्य क्वचितच पाहायला मिळतं. फॉल्स पाहण्यासाठी बरीच गर्दी जमली होती. तिथेच पुन्हा एकदा आम्हाला मघाचंच अमेरिकन जोडपं भेटलं. त्यांनी जवळच असलेल्या एका ओढ्यावर salmon मासे पाहायला जाण्यासाठी सुचवलं. त्यांनी सांगितल्याप्रमाणे ओढ्यावर पोचताच अतिशय दुर्मिळ दृश्य पाहायला मिळालं. एक छोटासा ओढा एका ठिकाणी समुद्राला जाऊन मिळत होता. त्या ओढ्यातून लाखोंच्या संख्येने साल्मोन मासे प्रवाहाच्या विरुध्द दिशेने निघाले होते.  हे मासे खा-या पाण्यात वास्तव्य करतात. पण विणीच्या हंगामात अंडी देण्यासाठी ते नदीच्या प्रवाहात उलट्या दिशेने पोहत जाऊन गोड्या पाण्यात अंडी घालतात. त्याला salmon spawning म्हणतात. ऑगस्ट महिन्यात साधारण एक आठवडाभर 

मोठ्या संख्येने हे मासे गोड्या पाण्यात स्थलांतर करतात. पहाटेच्या वेळेस पोचलं तर हे मासे पकडण्यासाठी आलेली अस्वलं पाहायला मिळतात असं ऐकलं. पण आम्हाला तेवढा वेळ नव्हता. त्यामुळे तिथून पुढे निघून शिरेतोको नॅशनल पार्कच्या दुस-या दिशेला निघालो. इथे रस्त्यावर सर्रास जंगली हरणं पाहायला मिळतात. रस्त्यावर ठिकठिकाणी तसे फलक लावलेले असतात. आम्हालाही काही हरणं पाहायला मिळाली. संध्याकाळच्या वेळी डोंगरावरुन समोर अथांग पसरलेला निळाशार समुद्र पाहात ड्राईव्ह करण्याचा अुनभव काही औरच होता. शिरेतोको नॅशनल पार्कला बाहेरुन एक चक्कर टाकून सूर्यास्ताचं दृश्य कॅम-यात बंदिस्त करुन हॉटेलवर पोचलो. 

उतोरो ओनसेन तसं छोटसं गाव असल्यामुळे मोठी हॉटेल्स नव्हतीच. आम्ही उतरलो होतो तेदेखील एक छोटंसं पण टुमदार पेन्शन होतं. 

रात्रीच्या जेवणात पुन्हा खेकड्यांचा बेत असल्यामुळे माझी पुन्हा थोडी पंचाईतच झाली. जेवण आटोपून पेन्शनच्या आजोबांकडून जवळच्या ओनसेनची माहिती घेतली आणि बाहेर पडलो. तिथून जवळच उंच डोंगरावर एक ओनसेन होता. ओनसेन थोडा आडवाटेवरच होता. रस्ता दाट किर्र झाडीतून जात होता. आजूबाजूला कुठेच दिवे नव्हते. ओनसेनपाशी राहण्यासाठी टेन्टची व्यवस्था सोडली तर दूरदूरवर कुठे घरं दिसत नव्हती. जपानमध्ये मी ब-याच ओनसेनमध्ये गेलो. पण काही मोजके ओनसेन कायमचे लक्षात आहेत. हा त्यातलाच एक. उंच डोंगरावरुन चांदण्यात चमचमणारा समुद्र पाहात मंद वा-याची झुळूक अंगावर घेत गरम पाण्यात डुंबण्याची मजा शव्दात काय वर्णावी? त्याचा प्रत्यक्ष अनुभवच घ्यायला हवा. 

जपानमध्ये राहून ओनसेन ला भेट न देणं म्हणजे  'हाय कंबख्त तूने पीही नही' असं काहीसं आहे. िदवसा कितीही मजा केली तरी रात्री ओनसेनमध्ये डुंबल्याशिवाय जपानमधला सहलीचा दिवस सत्कारणी लागत नाही. अर्थात ओनसेनमध्ये जाण्यासाठी काही शिष्टाचारही पाळावे लागतात. पण त्यांना घाबरुन ओनसेनमध्ये जाणं टाळणा-या लोकांना आपण कोणत्या आनंदाला मुकत आहोत हे कळणार नाही. 

ओनसेनचा कार्यक्रम आटोपला आणि होक्काईदो सहलीच्या तिस-या दिवशीची सांगता झाली. 

क्रमशः

होक्काईदो सहल २

जपानच्या असंख्य बेटांपैकी होन्शू या सर्वात मोठ्या बेटानंतर होक्काईदोचा क्रमांक लागतो. जपानच्या उत्तरेला रशियाच्या खालोखाल होक्काईदोचं बेट पसरलं आहे. जपानला भात, मासे आणि फळेभाज्या आणि दुग्धजन्य पदार्थांचा पुरवठा करण्यात होक्काईदोचा मोठा वाटा आहे. पण या सर्वांपेक्षा होक्काईदो लक्षात राहातं ते तिथल्या निसर्गसौंदर्याच्या खजिन्यासाठी!

सहलीचा पहिला दिवस तरी सत्कारणी लागला होता. दुस-या दिवशीचं वेळापत्रक अगदी भरगच्च होतं. फुरानोजवळची काही ठिकाणं पाहून रात्री मुक्कामासाठी ब-याच लांबच्या आबाशिरी गावात पोचायचं होतं. सकाळी लवकर नाश्ता करुन पेन्शनच्या काकांचा निरोप घेऊन पुढे निघालो. 

फुरानोपासून उत्तरेला आसाहीकावा शहराच्या वाटेवर बरीच प्रेक्षणीय ठिकाणं होती. गाईडबुकनं शिफारस केलेल्या ‘शिकीसाईनो ओका’ नावाच्या फार्मकडे निघालो. आठच्या सुमारास फार्मवर पोचलो. प्रवेशद्वारावरुन आतल्या फार्मचा अंदाजच येत नव्हता. पण आत शिरणा-या पर्यटकास आश्चर्याचा सुखद धक्का देण्यासाठीच जणू फार्मची रचना केली असावी.  आत शिरताच क्षितीजापर्यंत आकाशाला भिडलेल्या फुलांच्या रांगा पाहून डोळ्याचं पारणं फिटलं. आतापर्यंत असं फार्महाऊस पाहिलं नव्हतं असं नाही. पण इथली बातच काही और होती. सकाळचा कोवळा सूर्यप्रकाश, थोडंसं ढगाळ आकाश, आल्हाददायक हवा, समोर विविधरंगी फुलांचे थवे, त्यामध्ये बागडणारी फुलपाखरं आणि हातात छानसा कॅमेरा असल्यावर कुणाचं देहभान हरपणार नाही. खरंतर माझा हा कॅमेरा घेऊन दोन-अडीच वर्षं झाली होती. पण आत्तापर्यंत मनासारखे मॅक्रो फोटोग्राफ काढायला मिळाले नव्हते. शिकीसाई फार्म नं ती हौस पूर्ण केली. फोटोसेशनमध्ये केव्हा ११ वाजले ते कळलंही नाही. अजून बरीच ठिकाणं पाहायची होती. लगबगीनं तिथून निघालो. 

गाईडबुकमध्ये पुन्हा एक चांगलं ठिकाण दिसलं. पण तिथं जायचं कसं?

जागेचं नाव ‘कांजी’ (चित्रलिपीतील अक्षरं) मध्ये लिहीलं होतं आणि त्याचा उच्चार आम्हा तिघांपैकी कोणालाच माहिती नव्हता. आता तिथपर्यंत जाण्यासाठी त्या जागेचं नाव GPS मध्ये घालणं आवश्यक होतं. या वेळी कुणीच जपानी मुलं बरोबर नव्हती. 

आम्ही तिघेही परदेशी. माझ्या जपानीमध्ये आता ब-यापैकी सुधारणा झाली असल्यामुळे बोलताना मला काहीच अडचण नव्हती. पण क्लिष्ट कांजी वाचताना मात्र माझी पंचाईत होत असे. चिनी मुलांना त्या कांजीचा अर्थ कळे पण त्यांना त्याचा उच्चार माहिती नसे. त्यामुळे जागांचा पत्ता शोधणे हा एक मोठा यक्षपश्न होता. इंग्रजी भाषेशी जपानचं जणू सात जन्मांचं वैर असावं. इथले GPS पण जपानी. त्यामध्ये औषधालासुद्धा इंग्रजी अक्षर सापडणार नाही.  अर्धा तास त्या जागेच्या नावाची काथ्याकूट केल्यावर शेवटी एकदाचा त्याचा उच्चार आम्हाला सापडला आणि गाडी त्या दिशेन वळवली. तिथं पोचेपर्यंत अचानक आभाळ दाटून अंधारुन आलं. वाटेतच अवाढव्य भोपळ्याचं एक शेत दिसलं. मन अचानक लहानपणच्या भोपळ्यात बसून जाणाऱ्या म्हातारीच्या गोष्टीमध्ये गेलं. चीनी मित्रांना ती गोष्ट सांगितल्यावर त्यांना खूप गंमत वाटली. एव्हाना रिमझिम पाऊस सुरु झाला होता. गाडी कडेला लावून शेतात एक चक्कर मारुन आलो.  तेवढीच पावसात भिजण्याची मजा. 

टोक्योमध्ये असताना अशा गोष्टी थोड्याच करायला मिळतात? पुढे निघाल्यावर वाटेत एक मस्त टुमदार रेल्वे स्टेशन लागलं. तिथून टॉय ट्रेनसारख्या छोट्याश्या ट्रेनमधून आजूबाजूच्या प्रेक्षणीय ठिकाणांना जाता येतं. पण आमच्याकडे गाडी होती आणि शिवाय तेवढा वेळही नव्हता. दुपारच्या जेवणासाठी आसाहीकावाला पोचायचं होतं. स्टेशनच्या माहितीकक्षात थोडी माहिती घेऊन आसाहीकावाच्या दिशेन निघालो. थोडं पुढे गेल्यावर वाटेत एक ख्रिसमस ट्री असलेली एक छान जागा दिसली.

 एका मोकळ्या माळावर एकच ख्रिसमस ट्री मोठ्या दिमाखात उभं होतं. आजूबाजूला दूरवर कुठलंच झाड नाही. क्षणभर वाटलं या झाडाला एकटं वाटत नसेल?

एकच्या सुमारास आसाहीकावाला पोचलो. आसाहीकावा तसं ब-यापैकी मोठं शहर होतं. तिथला झू खूप प्रसिध्द आहे. तिथे ध्रुवीय अस्वलं आणि पेंग्विन पाहायला मिळतात असं ऐकलं होतं. पण तो पाहण्याएवढा वेळ नव्हता. आसाहीकावा ‘रामेन’ (मूळचा चीनी असलेला नूडल्सचा एक प्रकार) साठीही प्रसिध्द आहे. दोन चीनी विरुध्द एक भारतीय असा मी अल्पमतात असल्यामुळं चीन्यांचा रामेनचा प्रस्ताव मान्य करण्यावाचून माझ्याकडे पर्याय नव्हता. मग तिथल्या एका प्रसिध्द रामेनच्या रेस्टॉरंटमध्ये लंच आटोपून जवळच्या मार्केटमध्ये फेरफटका मारण्यासाठी निघालो. सुट्टीचे दिवस, त्यात मौसम चांगला असल्यामुळे रस्त्यावर गजबजाट होता.  लॅबमधल्या मुलांसाठी थोडया भेटवस्तू खरेदी करुन तिथल्याच एका कॉफी शॉपमध्ये थोडावेळ विश्रांती घेतली. 

दुपारी तीन वाजता आसाहीकावा सोडलं. मुक्कामाच्या आबाशिरी शहरापर्यंत साडेचार पाच तासांचा रस्ता आहे. अंतर तसं कमीच आहे पण जवळजवळ अर्धा रस्ता डोंगरातून जातो. वाटेत ‘दाईसेत्सुझान’ नावाचं नॅशनल पार्क लागतं. होक्काईदोच्या मध्यावर हे जपानमधलं सर्वात मोठं नॅशनल पार्क वसलं आहे. आबाशिरीसाठीचा रस्ता या पार्कमधून जातो. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना गर्द हिरव्या झाडीने वेढलेले उंचचउंच डोंगरांचे कडे, त्यातच अधूनमधून उंचावरुन कोसळणारे धबधबे असं पार्कचं उन्ह्ाळ्यातलं रुप एकदम आल्हाददायक होतं. एकापाठोपाठ एक वळणांसोबत समोर येणारी डोंगरांची ती भव्यता, त्यातून ड्राईव्ह करणं म्हणजे खूपच सुंदर अनुभव होता. काही ठिकाणी धबधब्यांच्या जवळ पर्यटकांना गाडी थांबवून पाहण्यासाठी व्यवस्था केली होती. ‘गिंगा नो ताकी’ या प्रसिध्द धबधब्यापाशी गाडी थांबवून जवळपासचे इतर धबधबे पाहून आलो. अंधार पडायला सुरुवात झाली होती. अजून बराच पल्ला गाठायचा होता. धबधब्यांचा फेरफटका संपवून आबाशिरीच्या दिशेनं गाडी भरधाव सोडली. रात्रीचं जेवण वाटेतच उरकलं. नऊच्या सुमारास आबाशिरीत बुकींग केलेल्या हॉटेलवर पोचलो. दिवसभर ड्रायव्हींग केल्यामुळे थकवा आला होता. हॉटेलमधल्याच ओनसेनमध्ये थोडावेळ विश्रांती घेऊन पुढच्या दिवशीच्या कार्यक्रमाचे आडाखे बांधत पहुडलो. पाचच मिनीटांत शांत झोप लागली.

क्रमशः

होक्काईदो सहल १

होक्काईदोचा शब्दशः अर्थ उत्तरेकडील समुद्राला जाणारा रस्ता. एका अर्थानं होक्काईदोला हे नाव सार्थच आहे. होक्काईदोकडे सरळ चालत गेलात की तुम्ही उत्तरेच्या समुद्राला जाऊन मिळता. पण होक्काईदो हा शब्द एवढ्यापुरताच मर्यादित नाही. भटकंतीची, छायाचित्रणाची आवड माझ्यासारख्यांसाठी होक्काईदोची सफर म्हणजे एक पर्वणीच.

गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये होक्काईदोची सहा दिवसांची अविस्मरणीय सहल घडली. खूप दिवसांपासून या सहलीबद्दल लिहायचं मनात होतं. आज निश्चय करुन लिहायचं ठरवलं. जपानमध्ये येण्याआधी, आल्यापासून होक्काईदोबद्दल बरंच काही ऐकलं होतं. जायची इच्छा होतीच. पण पाकिट अशक्त असल्यामुळं जाण्याचं धाडस होत नव्हतं. जपानमध्ये देशांतर्गत प्रवास फारच महाग. त्यामुळेच इथली तरुण मुलं सुट्टीच्या दिवसांत परदेशात फिरुन येणं पसंत करतात. होक्काईदोच्या सहलीच्या खर्चात एक भारतवारी सहज होऊन जाते. त्यामुळे होक्काईदोला जाण्यापेक्षा भारतात 

जाऊन आलेलं परवडलं असा विचार करुन आत्तापर्यंत होक्काईदोला जाणं टाळलं होतं. यंदाच्या उन्हाळी सुट्टीत मात्र एकदाचा धीर करुन जायचं ठरवलं. सोबत लॅबमधला एक चिनी मुलगा आणि मुलगीही तयार झाले. लगेचच सहा दिवसांच्या सहलीचा आराखडा तयार होऊन विमानाची तिकिटं, होटेल्स, रेंट-कार, सगळ्याचं बुकींग झालंही.

जपानी लोकांसाठी होक्काईदोचं प्रमुख आकर्षण म्हणजे तिथलं सीफूड. ८० ते ९०% जपानी लोक तिथे निव्वळ सीफूड चा आस्वाद घेण्यासाठी जातात. अर्थात जपानमध्ये फिरताना कुठेही गेलं तरी उदरभरण झाल्याशी कारण असं आमचं धोरण असल्यामुळे तिथल्या सीफूड मध्ये मला काहीच स्वारस्य नव्हतं. बरोबरच्या चीनी मुलांना मात्र केव्हा एकदा तिथल्या खेकड्यांवर तुटून पडतोय असं झालं होतं. साप्पोरोच्या विमानतळावर पोचल्यापोचल्याच तिथल्या एका रेस्टॉरंटमध्ये त्यांना ती संधी मिळाली. टोक्योहून दोन तासांच्या विमानप्रवासानंतर दुपारी १२ च्या दरम्यान होक्काईदोच्या चितोसे विमानतळावर पोचलो. विमानतळावरुन बाहेर पडताच होक्काईदोच्या हवेतील जादू जाणवू लागली. टोक्योमध्ये तितकसं प्रदूषण नसलं तरी उंचच उंच इमारतींमधून मोकळी हवा आणि स्वच्छ आकाश दिसणं दुर्मिळच. टोक्योच्या गोंगाटापासून, उकाड्यापासून दूर होक्काईदोमधलं शांत वातावरण, तिथली स्वच्छ हवा, निरभ्र आकाश आणि अंगाला गुदगुल्या करत निघून जाणारी वा-याची झुळूक एका क्षणातच आम्हाला 'व्हेकेशन मोड'मध्ये घेऊ

न गेले. सहा दिवसांच्या सहलीचं वेळापत्रक अगदी भरगच्च होतं. त्यामुळं तिथून लगेचच कार रेंट करुन 'फुरानो' या शहराच्या दिशेने निघालो. यावेळची कार गेल्या वेळेपेक्षा बरीच चांगली होती. होक्काईदोमधले लांबच लांब निर्मनुष्य रस्ते पाहून गाडी सुसाट वेगाने पळवण्याचा मोह आवरत नव्हता. पण वेगाची मर्यादा ओलांडू नको नाहीतर पकडला जाशील असं टोक्योतून निघताना ब-याच जणांनी बजावल्यामुळं मनाला आवर घातला. दुपारी चारच्या सुमारास फुरानोला पोचलो.

फुरानो हे शहरापेक्षा एक छोटं गावच आहे म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही. होक्काईदोची राजधानी साप्पोरोपासून साधारण दीडशे कि.मी. किंवा दोन-अडीच तासांवर हे गाव वसलं आहे. फुरानोच्या जवळ जाऊ तसं रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना विस्तीर्ण भाताची शेतं दिसू लागली. फुरानो प्रसिध्द आहे तिथल्या फार्म हाऊसेस् साठी. जुलै ते ऑगस्टदरम्यान तिथल्या जवळजवळ प्रत्येक फार्महाऊसमध्ये लव्हेंडरच्या बागा फुलतात. हॉटेलचा ताबा मिळण्यास अवकाश असल्यामुळे मग जवळचं 'तोमिता 

फार्महाऊस' पाहण्यासाठी गेलो. आम्ही गेलो तेव्हा लव्हेंडर चा मोसम नुकताच संपला असल्यामुळे तिथे जाऊनही फार काही पाहायला मिळणार नाही असं वाटलं. पण होक्काईदोचा लौकिकच असा आहे की तिथे कोणत्याही मोसमात गेलेला पर्यटक निराश होऊन परततच नाही. 'फार्म तोमिता'नंही आम्हाला निराश केलं नाही. युरोपच्या धर्तीवर बांधलेली छोटे टुमदार रेस्टहाऊसेस, आईस्क्रीम पार्लर्स आणि त्याभोवती नजर फिरेल तिकडे पसरलेले नानाविध रंगांचे फुलांचे ताटवे आणि त्यांच्यावर पसरलेली उतरती उन्हे. सहलीच्या पहिल्याच दिवशी यापेक्षा मोठी मेजवानी ती कोणती?

तिथल्याच एका आईस्क्रीम पार्लरमध्ये लव्हेंडरच्या फ्लेवरचं मस्त आईस्क्रीम चाखून पुढे निघालो. फुरानोमध्येच पहिल्या दिवशीचा मुक्काम ठरला होता. तिथल्या एका पेन्शनमध्ये (पेईंग गेस्ट हाऊस) राहण्याची व्यवस्था केली होती. पेन्शनचं बुकींग संध्याकाळपासून असल्यामुळं मधल्या वेळात दुसरं कुठलं तरी ठिकाण पाहायचं ठरलं. सूर्यास्ताची वेळ जवळ आली होतीच. माहिती नाही पण फुरानोच्या गाईडबुकमध्ये सूर्यास्तासाठी प्रसिध्द असणारी ‘हि नो दे कोएन’ नावाची जागा मिळाली. ‘हि नो दे कोएन’ चा अर्थच सूर्यास्ताची बाग असा असल्यामुळे तिथे

 बरोबर सूर्यास्ताच्या वेळी तिथं पोचणं याला योगायोग म्हणावा की आमचं भाग्य? एका छोट्याश्या टेकडीच्या माथ्यावर एक छोटासा निरीक्षण कक्ष आणि सभोवताली मस्त फुलांचे ताटवे. त्यांच्या मध्येच एक छोटीशी कमान. कमानीत एक छोटीशी घंटा. आणि कमानीतून दिसणारं समोर पसरलेलं छोटंसं फुरानो गाव. संधिप्रकाशातलं हि नो दे बागेतलं ते दृश्य मोठं विहंगम होतं. हिंदी चित्रपटातल्या गाण्याच्या लोकेशनला अगदी साजेसं. कॅम्पिंगची आवड असणा-यांसाठी टेकडीच्या दुस-या बाजूला पायथ्याशी काही कॅम्प होते. आदित्य चोप्राला या जागेचा शोध अजून कसा लागला नाही असा विचार करत थंड वा-याची झुळूक अंगावर घेत बराच वेळ बागेतल्या बाकावर बसून राहिलो.  

   एव्हाना अंधार पडला होता. जेवणाची वेळ झाल्यानं लगबगीनं पेन्शन गाठलं. ‘रेश्शा हाऊस’ नावाचं छान पेन्शन होतं. पेन्शनच्या बाजूलाच राहण्यासाठी रेल्वेच्या डब्यांमध्ये छानश्या टुमदार खोल्या होत्या. त्यावरुनच पेन्शनच्या रेश्शा हाऊस नावाचा अंदाज आला. आमची राहण्याची व्यवस्था मात्र नेहमीच्या घरात होती. रुमचा ताबा घेऊन डायनिंग रुममध्ये हजर झालो. फुरानोच्या फार्ममधले प्रसिध्द बटाटे आणि भोपळ्याचं कालवण, भात असा चक्क शाकाहारी बेत होता. चीनी मुलांची जरा निराशाच झाली पण जपानमध्ये शाकाहारी जेवण म्हणजे माझ्यासाठी मेजवानीच होती. नंतर छान डेझर्टवर ताव मारुन गावात एक फेरफटका मारण्यासाठी निघालो. छोटंसं गाव असल्यामुळे रात्री सगळीकडे अगदीच सामसूम होती. पेन्शनच्या काकांकडून एका ओनसेनचा (नैसर्गिक गरम पाण्याचे कुंड) पत्ता मागून ओनसेन गाठला. तासभर ओनसेनमध्ये डुंबून आल्यावर अशी काही गाढ झोप लागली की बस्स!

क्रमशः

संकल्प

सालाबादप्रमाणे याही वर्षी  नवीन नोंद लिहिण्यास तीन आठवडे उलटावे लागले. खरं तर ब्लॉगरवरुन गेल्या वर्षी ही अनुदिनी नवीन घरात हलवली होती. पण का कुणास ठाऊक.. नवीन घरात मन रमेना. त्यामुळे पुन्हा एकदा जुन्याच घरात यायचं ठरवलं. नवीन ब्लॉगवर काही तांत्रिक अडचणी आल्यामुळे या वर्षीपासून दोन्हीकडे लिहायचं ठरवलं आहे. 

नवीन वर्षातली पहिली नोंद म्हटलं की नव्या वर्षाच्या संकल्पांचा उल्लेख व्हायलाच हवा. गेल्या वर्षी आम्ही हिंदी चित्रपटसृष्टीतल्या तमाम नायकांपासून प्रेरणा घेऊन सिक्स पॅकचा संकल्प सोडला होता. तो अजून तडीस गेला नसल्यामुळे यावर्षीही तसाच पुढे चालू राहाणार आहे (त्यावर सविस्तर लेख होईलच). पण त्यामुळे ब्लॉग, चित्रकला, फोटोग्राफी यांच्याकडे दुर्लक्ष झालं. म्हणून या वर्षी सगळ्या गोष्टींना पुरेसा वेळ द्यायचा असा संकल्प केला आहे. बघू कसं काय जमतं ते. तूर्तास इतकेच. 

नवीन वर्ष सर्वांना सुख समृध्दी आणि भरभराटीचे जावो!

स्थलांतर

वाचकांना कळविण्यास अत्यंत आनंद होत आहे की २००८ सालापासून ही अनुदिनी नवीन जागेत स्थलांतरीत करण्यात आली आहे. ही अनुदिनी तिच्या नवीन रुपामध्ये वाचकांच्या पसंतीस उतरेल अशी आम्हाला आशा आहे.

इझु सहल

आळशीपणात भर म्हणून एकापाठोपाठ एक प्रोजेक्ट यामुळे ब-याच सहलींच्या नोंदी लिहायच्या राहून गेल्या. गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये कारुइझावा सहलीनंतर दुस-याच आठवड्यात लॅबची सहल ठरली. आता वेळ मिळेल तशा या नोंदी लिहून काढायचं ठरवलं. गेल्या वर्षी बॅंडच्या सरावानिमित्त झालेल्या फुकुशिमा सहलीच्या आठवणी अजूनही ताज्या होत्या. त्याच धर्तीवर यंदाही दोन-तीन दिवस कुठेतरी सहलीला जायचं ठरलं. जपानीमध्ये अश्या छोट्या सहलीला 'गाश्युकू' म्हणतात. गाश्युकू किंवा कुठेतरी सहलीला जायचं म्हटलं की आमच्या लॅबमधली मुलांचा उत्साह अगदी ओसंडून वाहायला लागतो. सहलीचा विषय निघाला की एक दोन महिने अगोदरच कुठे जायचं, किती दिवस राहायचं, काय काय करायचं याची चर्ची सुरु होते. त्या बाबतीत आमची लॅब विद्यापीठातल्या इतर लॅबपेक्षा काकणभर सरसच ठरावी. या वेळीही महिनाभर आधीच सहलीचा कार्यक्रम निश्चित झाला. नोव्हेंबरच्या दुस-या शनिवारी पहाटे ३ गाड्यांमधून लॅबमधील मंडळी ३ दिवसांच्या इझु सहलीसाठी निघाली.

टोक्योच्या नैऋत्येस साधारण १०० कि.मी. अंतरावर प्रशांत महासागराच्या दिशेने वसलेला इझु द्विपकल्प (peninsula) तिथले नैसर्गिक गरम पाण्याचे झरे (ओनसेन), गर्द पर्वतराजीने नटलेले सुंदर समुद्रकिनारे आणि शांत, सौम्य हवामानासाठी प्रसिध्द आहे. इझुचं आणखी एक आकर्षण म्हणजे तिथून दिसणारा मा. फुजीचा नयनरम्य देखावा. शिवाय मासे आणि इतर समु्द्रातील जलचर आवडणा-या खवैयांसाठी इझु म्हणजे पर्वणीच. त्यामुळे उन्हाळ्यामध्ये इथले समुद्रकिनारे गर्दीने अगदी भरुन जातात.

पहाटे लवकर सुरुवात करुन दहाच्या सुमारास सर्वजण इझुमधल्या इतो या ठिकाणी पोचलो. आभाळ भरुन आल्यामुळे लवकरच पाऊस पडण्याची चिन्हं दिसत होती. पावसामुळे फार कुठे फिरता येणार नसल्यामुळे तिथून जवळ असलेली इनडोअर कॅक्टस पार्क पाहायचं ठरलं. काही मुलांनी मात्र गाडीतून इझु फिरण्याचा पर्याय निवडला. मी ही दुस-या टीममध्ये सामील झालो आणि आम्ही पाच जण एका कारमधून इझुचा फेरफटका मारायला निघालो. गाडी सुरु करताच जोरदार पाऊस सुरु झाला. पण आता मागं फिरायचं नाही असा निर्धार करुन तिथून बाहेर पडलो. रस्ता किना-याच्या कडेनेच जात होता. वाटेत दुपार झाल्यामुळे दुपारचं जेवण करायचं ठरवलं. किना-याजवळच्याच एका रेस्टॉरंटमध्ये ताज्या 'सुशी'वर ताव मारुन पुढे निघालो. (परदेशस्थ भारतीय मंडळींना जगप्रसिध्द जपानी 'सुशी' ऐकून किंवा चाखून माहिती असेलच. इतरांसाठी सुशीवर एक सविस्तर लेख आमच्या आगामी जपानी खाद्यसंस्कृतीच्या लेखमालेत लवकरच देण्यात येईल. अर्थात जर ती लेखमाला सुरु झाली तर.. :) )

वाटेत समुद्रकिना-याजवळच एक छान ओनसेन दिसला. गेस्टहाऊसचा ताबा मिळायला अजून बराच वेळ अवकाश होता. त्यामुळं संध्याकाळपर्यंतचा वेळ ओनसेनमध्येच काढायचं ठरलं. पावसाची रिपरिप अजून सुरु होतीच. तश्यातच बाहेरच्या रोतेंबुरोमध्ये (open air hot spring) बराच वेळ बसून राहिलो. गारगार पावसाचे थेंब अंगावर घेत गरम पाण्यात डुंबण्याची मजा काही वेगळीच. ओनसेन आटोपून संध्याकाळी गेस्टहाऊसवर पोचलो. यावेळी लॅबमधल्या मुलांनी जेवण बनवण्याची व्यवस्था असलेलं गेस्टहाऊस बुक केलं होतं. वाटेतच जपानी 'नाबे' नावाच्या पाककृतीसाठी लागणारं सामान विकत घेऊन गेस्टहाऊसवर पोचलो. पोचल्यापोचल्या हौशी मंडळींनी जेवणाची तयारी सुरू केली. चीनीमातीपासून बनवलेल्या कढईच्या आकाराच्या पण तळाशी पसरट असलेल्या भांड्याला जपानीत 'नाबे' म्हणतात. हिवाळ्याच्या दिवसांत भाज्या, अंडी, मांस, मासे असे नानाविध पदार्थं एकाच भांड्यामध्ये विशिष्ट प्रकारच्या सूपमध्ये एकत्र शिजवले की झाला 'नाबे' तयार. यात वापरण्या-या भांड्याला आणि तयार होणा-या पाककृतीला, दोघांनाही नाबेच म्हणतात. (नाबेची सविस्तर माहितीही आगामी लेखमालेत पाहूच.)
या वेळी तीन प्रकारची सूपं (जात्याबरोबरचं सूप नव्हे. soup चं अनेकवचन) वापरुन मुलांनी नाबे बनवला होता. नाबे बनवण्यासाठी फार कष्ट घ्यावे लागत नाहीत. मीही मग व्हेजिटेबल बिर्याणीसोबत 'कारे' (जपानीत भारतीय curry ला कारे म्हणतात) बनवून 'हम भी कुछ कम नहीं' दाखवून दिलं. सर्वांनाच कडकडून भूक लागल्यामुळे नाबे आणि बिर्याणी केव्हा फस्त झाले कळलंही नाही. जेवल्यावर रात्री उशीरापर्यंत नेहमीप्रमाणे गप्पांचा कार्यक्रम रंगला.

दुस-या दिवशी सकाळी नाश्ता उरकून इझुभोवती चक्कर मारण्यासाठी सा-या गाड्या सज्ज झाल्या. त्या दिवशी एक गट इझु पाहण्यासाठी निघाला. दुसरा गट तिथल्या एका ठिकाणी टेनिस खेळण्यासाठी गेला. टेनिस काय कुठेही खेळता येत असल्यामुळे ट्रिप सत्कारणी लावण्याचा विचार करुन मी इझु फिरण्याचा पर्याय निवडला. सकाळी नदीमध्ये 'फिशींग' चा बेत आखला होता. ठरल्याप्रमाणे सकाळी लवकर डोंगरातून वाहणा-या एका छोट्या नदीपाशी पोचलो. डोंगर उतरुन खाली गेल्यावर एक छोटासा धबधबा होता. त्याच्या बाजूलाच खळाळणा-या पाण्यात गळ टाकून मंडळींनी मासे पकडायला सुरुवात केली. मी थोडा वेळ प्रयत्न करुन पाहिला. पण मासा काही गळाला लागेना. काय करणार.. नशीब एकेकाचं..
मासे पकडायचा विचार सोडून देऊन तिथेच एक स्केच बनवत बसलो. स्केच पूर्ण होईपर्यंत मुलांनी बरेच मासे पकडले होते. लगेचच वरती येऊन तिथल्या एका छोट्याश्या टपरीवजा दुकानात शेकोटीवर भाजून फस्तही केले. एव्हाना दुपार होत आली होती. तिथून निघून 'इप्पेकीको' नावाच्या सरोवरापाशी पोचलो. तिथेच दुपारचं जेवण करुन सरोवराभोवती एक चक्कर मारण्यासाठी निघालो. जवळच सरोवरात बोटींगची सोय होती. काही जण बोटींग करुन आलो. नोव्हेंबरचा महिना असल्यामुळे कोयो(autumn colours) भरात होता. सरोवरातून भोवतालच्या झाडांचा लालपिवळा रंग उन्हामुळे अधिकच उठून दिसत होता. तिथे थोडी छायाचित्रे घेऊन पुढे जवळच असलेल्या माऊंट ओमुरो नावाच्या एका छोट्या डोंगराजवळ आलो. डोंगरावरुन एका दिशेला खळाळणारा समुद्र आणि दुस-या दिशेला माऊंट फुजी असा सुंदर देखावा पाहण्यासाठी रोपवेची सोय केली होती. पण गरम कपडे बरोबर नेले नसल्यामुळे वरती गेल्यावर थंड हवेमुळे हुडहुडी भरली. मग फार वेळ तिथे न थांबता लगेच खाली आलो. पुढे निघून एका मगरींच्या प्राणिसंग्रहालयात गेलो. सूर्यास्ताची वेळ जवळ आल्यामुळे प्राणिसंग्रहालय बंद झाले होते. त्यामुळे तिथून जवळच एका टेकडीवरुन सूर्यास्त पाहून गेस्टहाऊसवर परतलो.

पुन्हा कालच्याप्रमाणेच जेवणाचा कार्यक्रम आटोपल्यावर 'जेंगा'चा डाव रंगला. जपानमध्ये गाश्युकु(सहल) म्हटल्यावर जेंगा आलाच. लाकडाच्या सोंगट्यांचा मनोरा तयार करुन खालची एकेक सोंगटी काढून मनोरा पडू न देता वरती ठेवत मनोरा वाढवत न्यायचा. ज्याने खालची सोंगटी काढताना मनोरा पाडला तो हरला. मग पेनल्टी म्हणून त्याला काहीतरी शिक्षा. अशा सहलींमध्ये जेंगाची मजा काही औरच.

डोंगराच्या माथ्यावर बांधलेल्या गेस्टहाऊसची जागा खूपच सुंदर होती. तिथून दिसणारं दृश्य कायमचं लक्षात राहावं म्हणून तिस-या दिवशी सकाळी लवकर उठून गेस्टहाऊसच्या गॅलरीतून त्याचं एक स्केच काढलं आणि टोक्योच्या वाटेला लागलो.